Druk artikel   E-pos storie aan 'n vriend

Hier by Rapport het ons die sage van David Bullard se afdanking as ’n rubriekskrywer van die Sunday Times met meer as verbygaande belangstelling gevolg. Ek is verlede jaar, as julle my die skerp taal sal verskoon, hel toe en terug oor die afdanking van Deon Maas as ’n rubriekskrywer van Rapport.

Bullard is afgedank nadat hy voorverlede Sondag ’n rubriek geskryf het wat die rassegevoelens van ’n belangrike seksie van die Sunday Times se lesers erge aanstoot gegee het.

Sy satiriese tema was hoe Suid-Afrika sou gelyk het as die wit koloniste nie destyds die gebied kom beset en oorheers het nie. Die “stamme” sou in vrede geleef het, ongesteur deur die uitvindings van die Europeërs, wat in elk geval net die lewe gekompliseer het.

Die ergste wat met hulle in hul welsalige bestaan gebeur het, is dat ’n leeu of ’n krokodil ’n kind sou vang. In welke geval hulle ’n week sou treur en dan ’n nuwe kind in die wêreld bring.

Eendag sou die Chinese in “Suid-Afrika” opdaag in vlieënde metaal-voëls om die land se minerale te vat. Dit sou die pre-moderne mense iemand gee om te blameer, aldus Bullard.

Dié speelse, maar kwetsende tipering van swart Afrikane het sekere lesers van die Sunday Times laat ontplof. Die Donderdag, vier dae nadat die rubriek verskyn het, het die rubriekskrywers Xolela Mangcu en Max du Preez hewig geprotesteer. Donderdagaand het die SMS’e e-posse deur Suid-Afrika se mediagemeenskappie geblits: Mondli Makhanya, redakteur van die Times, het Bullard in die pad gesteek.

Later het dit geblyk Mondli en ander senior redakteurs het nie die rubriek gesien voor dit geplaas is nie. Mondli het die Dinsdag reeds met Bullard gepraat, maar hom eers twee dae later in die pad gesteek - nadat die druk opgelaai het.

Bullard het dieselfde verweer as Deon Maas opgewerp: ek is gehuur om omstrede te wees. En dis nie asof ek reputasieloos hier opgedaag het nie. Pleks van my af te dank, moes julle die rubriek uitgegooi of teruggestuur het. Bullard het 14 jaar vir die Times geskryf.

Soos destyds met die Maas-gebeure, het mediavryheid se wagters op Sionsmure dadelik begin uitsaai.

Dit was erge versuim dat niemand by die Times die Bullard-rubriek vooraf gesien het nie, het die koor gesing.

Minstens is ek nie destyds afgeslag oor ek nie die Maas-rubriek vooraf gesien het nie, maar omdat ek dit wel gesien het, gepubliseer het en toe gereageer het op ’n siedend negatiewe teen-reaksie.

Maar daar is een opvallende verskil tussen die Bullard-sage en die Maas-sage: min van die hoë priesters van mediavryheid het die redakteur van die Sunday Times bevaagteken omdat hy ’n rubriekskrywer afgedank het wat aanstoot gegee het aan rasse-oortuigings. Terwyl Rapport se redakteur afgeslag is oor hy ’n rubriekskrywer laat loop het wat ’n belangrike seksie van sy lesers se religieuse oortuigings gekwets het. Só erg dat ’n boikot teen die koerant uitgeroep is en verspreiders gedreig is.

Gevolgtrekking: dis in die haak om te kwets met godsdiens, maar dis strafbaar met die dood om te kwets met ras.

Ek sal baie meer gerus slaap as almal saamstem albei is onaanvaarbaar.

Mediavryheid, heilig soos dit is, is nie absoluut nie en word nie in ’n vakuum uitgeoefen nie. Dit het wetlike en kommersiële beperkings.

Selfs die onhebbelikste rubriekskrywer moet iewers tot verantwoording geroep word. Bullard het vandag in Business Day ’n ietwat oordrewe mea culpa en apologie vir sy rubriek geskryf. Maar wat geskryf is, is geskryf.

Hy en Maas het albei hul trekpasse verdien.

* * * * *

Verlede jaar het een van Amerika se voorste historici (sy naam het my nou ontgaan) geskryf George W. Bush sal in die geskiedenis afgaan as die swakste Amerikaanse president ooit.

Nou sien ek in Time of Newsweek die meeste Amerikaners aanvaar steeds Bush sal die “titel” kry van “worst president in US history”.

’n Mening waarmee ek moeilik kan verskil, soos Hercule Poirot gesê het toe hulle vir hom sê sommige mense sê hy is die beste speurder in die wêreld.

Ek gaan ook sukkel om te verskil van enigiemand wat nou reeds sy of haar nek uitsteek en sê Thabo Mbeki is die vrotste president wat Suid-Afrika nog gehad het.

En ek gaan in goeie geselskap wees. Dinsdag het mev. (dr.) Annemarie Esterhuyse in ’n lesersbrief aan Die Burger geskryf sy “het nog nooit so in die steek gelaat gevoel deur ’n president van ons land nie”. Dit na aanleiding van Mbeki se handjies-vashouery met Bob Mugabe verlede Saterdag in Harare en sy verklaring agterna dat daar geen krisis in Zimbabwe is nie.

Nou is mev. Esterhuyse nie sommer net nog ’n Stellenbosser nie. Haar man is prof. Willie Esterhuyse, afgetrede filosofie-prof aan Maties. In dié land is net Essop Pahad getrouer aan Thabo Mbeki as prof. Esterhuyse.

As in dáárdie huishouding gesê word Mbeki is ’n kolossale teleurstelling, wie is ek om te stry?

Mbeki projekteer hom graag as ’n internasionale staatsman, tuis op die wêreldverhoë. Daardie beeld lê vandag aan skerwe, grootliks deur Mbeki sélf stukkend gekap.

Mbeki laat Jacob Zuma, die beeswagter van Nkandla met vier vroue en ’n laerskool-opvoeding, soos ’n ware president lyk.

Tim du Plessis