Die aanbevelings van die nasionale tesourie, naamlik dat aanvangskommissie op lewenspolisse en aftreeannuïteite drasties verminder word, het opnuut die fokus laat val op aanvangsheffings by effektetrusts.

Soos by lewenspolisse is daar ook ’n aanvangsbetaling wanneer in ’n effektetrust belê word, met dié verskil dat die heffing na die batebestuursmaatskappy en nie die finansiële adviseur nie gaan.

Die effektetrustbedryf het reeds ’n lang pad geloop om aanvangskoste te vervang deur deurlopende prestasie- en administratiewe heffings in plaas van ’n aanvangsheffing. Die totale kosteverhouding (TKV) gee ’n duideliker beeld van die koste wat ’n belegger oor die leeftyd van sy belegging sal moet betaal.

Die TKV van fondse is op die vereniging van kollektiewe beleggings (ACI) se webruimte beskikbaar.

Heelwat batebestuurders gebruik nog ’n aanvangsheffing in hul produkte. Dit behels gewoonlik 5,7% vir toegang tot ’n beleggingsfonds met die jaarlikse administratiewe heffing, gewoonlik 1,71%, wat daarby betaalbaar is.

Sommige fondsbestuurders, soos Allan Gray en Foord Batebestuur, het heeltemal met die aanvangsheffing weggedoen. ’n TKV word aan beleggers verskaf asook ’n uiteensetting van die jaarlikse bestuursheffing wat op ’n prestasiegrondslag gehef word. In Allan Gray se geval wissel dit tussen 1,5% en 3% met ’n perk op ’n prestasieheffing wat ook gestel word. Dit beteken dat die batebestuurder nie onbeperkte beloning sal ontvang nie as die fonds sy vergelykingstandaarde oortref.

In die geval van Foord se algemene fonds geld die jaarlikse administratiewe heffing van 1,71%.

Mnr. Paul Cluer, besturende direkteur van Foord Batebestuur, sê prestasiegebaseerde heffings is ’n billike alternatief vir aanvangsheffings. “Fondse met geen aanvangsheffings nie, het meer geld om van die eerste dag namens die belegger aan die mark bloot te stel.”

Dit ly min twyfel dat aanvangsheffing van 5,7% ’n nadelige uitwerking op opbrengste kan hê.

In Foord se geval het ’n belegging van R500 000 van 1990 tot 2006 jaarliks met 23,8% gegroei om ’n opbrengs van R24,049 miljoen te realiseer.

“Maar ’n aanvangsheffing sou ’n belegger ’n verstommende R1,9 miljoen oor die tyd gekos het,” sê Cluer.

Hy sê dit is nie waar dit ’n prestasieheffing vir ’n bestuurder ’n maklike manier is om geld te maak nie. “Inteendeel, met ’n prestasieheffing moet ’n bestuurder harder werk vir bykomende heffings om so ’n spesifieke opbrengs (alpha) hoër as die standaard te behaal.”

Kritiek is reeds gelewer dat prestasieheffings sonder aanvangskommissie dikwels hoër as aanvanklike koste of die TKV is.

In Absa se algemene fonds is die TKV 1,68% met ’n aanvangsheffing van 5,7%. Allan Gray se algemene fonds het nie ’n aanvangsheffing nie, maar die TKV word as 3,56% aangegee.

Dit blyk ’n prestasieheffing het soms ’n groot deel van die aanvanklike heffing van 5,7% vervang. Dit beteken nie noodwendig minder waarde nie omdat Allan Gray hom bewys het as ’n toppresteerder oor tyd. Cluer raai beleggers aan om na die TKV te kyk omdat dit die koste-uitgawes in enige effektetrust in die praktyk weergee. Bestuurders moet nou die prestasiekomponent apart bekend maak wanneer koste gemeld word.