News24

'Sarie Marais' in Bloemfontein begrawe

2001-05-12 12:57

"My Sarie Marias," weerklink vandag in Afrikaans, fonetiese Amerikaans, Nederlands, Duits, Frans, Russies en Italiaans op. Soldate die wêreld oor marsjeer op dié musiek en tot bote is na dié Suid-Afrikaanse nooientjie genoem. Maar wie weet dat sy in Bloemfontein begrawe is?

Mej Joan Abrahams het navorsing oor haar gedoen.

Susara Margaretha Maré is op 15 April 1869 in die distrik Heidelberg, Transvaal, gebore. Haar pa was Jacob Mar, wat later 'n lid van die uitvoerende raad van die Transvaal geword en na wie 'n straat in Pretoria genoem is.

Toe sy 16 jaar oud was, het sy vir Jacobus Petrus Toerien, 'n verslaggewer van Di Patriot van die Paarl, ontmoet. Hy het onder die skuilnaam Jepete geskryf.

Hy het Sarie ontmoet toe hy in Pretoria 'n onderhoud met haar pa gevoer het. Hulle is getroud en het 16 kinders gehad, van wie net 8 grootgeword het.

Hy het by Amerikaners wat in Transvaalse myne gewerk het die liedjie Sweet Ellie Rhee gehoor, wat sy oorsprong in die Amerikaanse Burgeroorlog gehad het en deur Septimus Winner (Alice Hawthorne) geskryf is.

Jepete het die woorde vertaal en só sy vrou, Sarie Maré, verewig. Maré het later weens 'n drukfout Marais geword.

Teen 1899 was Sarie Marais reeds 'n treffer in Pretoria. In die Anglo-Boereoorlog het dit nie net gewild by die Boeremag geword nie, maar ook by ander soldate. Dit het later wêreldbekend geword omdat duisende Suid-Afrikaanse soldate dit in die Eerste en Tweede Wêreldoorlog gesing het.

Sy gewildheid het het só gegroei dat die Britse Royal Marines dit as regimentsmars aangeneem het. Hul opleidingskip heet ook Sarie Marais. Dit is ook die regimentsmars van Paraguay se seinerskorps.

Die eerste Suid-Afrikaanse seiljag se naam was ook Sarie Marais en duisende besoekers het al in die Durban-hawe op die Sarie Marais-plesierboot gevaar.

Die eerste Suid-Afrikaanse rolprent se naam was Sarie Marais. Sarie, sustertydskrif van Die Volksblad, heet ook na haar. Tot hotels en woonstelblokke is na haar genoem.

Op die eerste internasionale radio-uitsending tussen Suid-Afrika, Brittanje en Amerika op die verjaardag van mev. Isie Smuts, vrou van die destydse premier, generaal Jan Smuts, het die sangeres Gracie Fields Sarie Marais gesing.

In die Tweede Wêreldoorlog het 'n buitestasie van soldate in Noord-Afrika die naam Sarie Marais Calling" gehad.

Die Suid-Afrikaanse weermag is steeds lief om die mars op parades te speel, terwyl die Franse Vreemdelinge-legioen dit ook gebruik.

Dit is ook die amptelike lied van die Girl Guides in Sri Lanka (Ceylon) wat dit aan die begin van die vorige eeu by die Boerekrygsgevangenes daar gehoor het.

In die jare dertig van die vorige eeu is dit verkeerdelik op die Olimpiese Spele in Amerika as Suid-Afrika se amptelike volkslied gespeel.

Duitsers het 'n pienk roos met die naam Sarie Marais gekweek, waarvan voor die Pantserskool in Tempe, Bloemfontein, geplant is.

Sarie is op 22 Desember 1939 in armoede oorlede en in 'n nederige ongemerkte graf in die Memoriam-begraafplaas naby die Vrouemonument begrawe. Deur Abrahams se toedoen is op 10 Oktober 1995 'n pragtige grafsteen opgesit vir die vrou wie se naam nog deur die wêreld gehoor word.

'n Doringboom is ook op die graf geplant om mense te herinner dat Sarie eens op 'n tyd langs so 'n boom daar onder by die mielies aan die Mooirivier gewoon het.